Κώνωψ, χειρόγραφη εφημερίδα της Άρτας

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΚΝΙΑΣ | Το Βήμα, ένθετο “Βιβλία”, Κυριακή 11 Αυγούστου 2002

Η χειρόγραφη εφημερίδα είναι είδος ιδιαίτερο, σπάνιο και πολύτιμο από συλλεκτικής απόψεως και, παραδόξως, ιδιαίτερα διδακτικό στη μελέτη του Τύπου. Παραδόξως, επειδή, αν θέλουμε να κυριολεκτήσουμε, η χειρόγραφη εφημερίδα δεν αποτελεί καν έντυπο· διδακτικό, επειδή ένα βασικό χαρακτηριστικό των ποικίλων (ως προς την εποχή και το περιεχόμενο) χειρόγραφων εφημερίδων είναι η μίμηση της δομής, της μορφής και του layout της έντυπης εφημερίδας. Η προτίμηση της επίπονης και χρονοβόρας χειρόγραφης μορφής αντί της έντυπης θα πρέπει κατά κανόνα να οφείλεται στην απουσία τυπογραφείου. Η ερμηνεία αυτή φαίνεται να επαληθεύεται για τις κυριότερες κατηγορίες: για τις χειρόγραφες εφημερίδες των πρώτων χρόνων της Επανάστασης του ’21, για εκείνες των εξορίστων και των φυλακισμένων του Εμφυλίου και της επταετίας, καθώς και για τις παιδικές και μαθητικές εφημερίδες.

Στην τελευταία αυτή κατηγορία ανήκει ο Κώνωψ, «εφημερίς σατιρική / που βγαίνει την Κυριακή». Στο Ε.Λ.Ι.Α. φυλάσσεται το πρώτο φύλλο του Ετους Α’ (Αρτα, 7.7.1913). Τα γράμματα του τίτλου, γαλάζια και με σκιασμένο περίγραμμα, δεν θυμίζουν τυπογραφικά στοιχεία. Η διπλή γραμμή όμως κάτω από τον τίτλο, όπου σε τρεις στήλες δηλώνονται (εμμέτρως, κατά τα πρότυπα πολλών σατιρικών εντύπων) η ημερομηνία, η αρίθμηση κ.ο.κ., παραπέμπει ευθέως στην έντυπη εφημερίδα. Στον υπότιτλο δηλώνεται ο δημιουργός του Κώνωπος: «Κώνωψ, γραπτή εφημερίς, χάρις, συρμός, κομψότης / Μενέλαος Χ. Τσήτουρας, Διευθυντής, Εκδότης». Φαίνεται πως ο Μ. Χ. Τσήτουρας, μαθητής της Γ’ Γυμνασίου, είναι και ο μοναδικός συντάκτης, καθώς και εικονογράφος της εφημερίδας – η εικονογράφηση του Κώνωπος είναι πλούσια, έγχρωμη και χαριτωμένη.

Για τη μαθητική ιδιότητα πληροφορούμαστε από την έμμετρη επιστολή προς τον συμμαθητή και φίλο Πέτρο Πασχάλη: «Συν τω πατρί και τω υιώ και τω αγίω πνεύματι / στην τρίτη πήδηξα και ‘γω παρασυρθείς τω ρεύματι / αισίων εξετάσεων καθ’ ας – μην απορείτε – / όλοι εντελώς προήχθησαν οι δευτεροταξίται!». Σε αρκετές παιδικές εφημερίδες συναντάμε αστεία άνοστα και στίχους τετριμμένους, συχνά όμως βρίσκουμε ύλη πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα. Πολλοί στίχοι του Κώνωπος είναι ευρηματικοί και αναδεικνύουν την άνεση του δημιουργού τους στον χειρισμό του μέτρου και της ομοιοκαταληξίας: «Τώρα μανθάνω φίλτατε, χρυσέ μου Λιονταρή / πως δραπετεύειν βούλεσαι νύκτωρ α λα Παρί». Οι φίλοι του Τσήτουρα λείπουν για τις καλοκαιρινές διακοπές, κι εκείνος επικοινωνεί μαζί τους μέσω του Κώνωπος. Από τη στήλη «Κοινωνικά» μαθαίνουμε πως «ανεχώρησε εις Γαρδίκιον των Τρικάλων όπως παραθερίση ο αρχισυντάκτης μας κ. Κωνσταντίνος Γαρδικιώτης». Στην 6η σελίδα διαβάζουμε επιστολή «Στον Κωστάκη Γαρδικιώτη, τον του Γαρδικιού δημότη: Το γράμμα σου το ξαφνικό το ‘λαβα τώρα μόλις / και είδα πως δεν σ’ έπιασε χολέρα ή πανώλης».

Ακολουθεί ένα δίστιχο που θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει πως περιγράφει την παράξενη και μοναχική ασχολία της συγγραφής μιας χειρόγραφης εφημερίδας: «Μην αμφιβάλλεις φίλτατε πως περπατώ μονάχος / άλλοτε φιλοσοφικώς κι άλλοτε κατά τάχος».

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=144769&ct=47&dt=11/08/2002#ixzz1EyS0QTDR
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: